Ziemie Odzyskane: wielki eksperyment. Zbigniew Rokita o książce Odrzania

Ziemie Odzyskane: wielki eksperyment. Zbigniew Rokita o książce Odrzania
Autor Miłosz Duda
Miłosz Duda14.01.2024 | 9 min.

Ziemie Odzyskane to tereny, które Polska utraciła na rzecz Niemiec po II wojnie światowej, a następnie odzyskała w 1945 roku. Był to ogromny i trudny proces integracji tych ziem z resztą kraju. Miliony Polaków musiały opuścić Kresy Wschodnie i osiedlić się na Ziemiach Odzyskanych. Choć początki były trudne, Ziemie Odzyskane odegrały kluczową rolę w powojennym rozwoju Polski. Książka Zbigniewa Rokity "Odrzania" przedstawia tę fascynującą historię.

Odzyskane ziemie po II wojnie światowej

Po zakończeniu II wojny światowej Polska odzyskała ziemie utracone na rzecz Niemiec podczas rozbiorów oraz w wyniku agresji niemieckiej w 1939 roku. Były to obszary leżące nad Odrą i Nysą Łużycką, które przed wojną należały do Niemiec. Dzięki decyzjom mocarstw zwycięskich na konferencjach w Teheranie, Jałcie i Poczdamie ziemie te zostały przyznane Polsce jako rekompensata za utracone Kresy Wschodnie. Ziemie Odzyskane obejmowały tereny o łącznej powierzchni blisko 100 tys. km2, na których Niemcy musieli opuścić swoje dotychczasowe miejsca zamieszkania.

Proces przejmowania tych ziem przez Polskę rozpoczął się już w 1945 roku. Na mocy postanowień wielkich mocarstw Niemcy zostali wysiedleni, a opuszczone przez nich miasta, wsie i tereny wiejskie zasiedlili Polacy. Byli to głównie przesiedleńcy z Kresów Wschodnich, którzy stracili swoje domy w wyniku zmiany granic Polski. Proces osadnictwa na Ziemiach Odzyskanych trwał kilka lat i napotykał na wiele trudności.

Ziemie Odzyskane wymagały ogromnego wysiłku, by stworzyć z nich integralną część państwa polskiego. Konieczne było zagospodarowanie opuszczonych gospodarstw rolnych, zakładów przemysłowych, odbudowa zniszczonych miast i infrastruktury. Polacy musieli także poradzić sobie z obcą spuścizną kulturową tych terenów.

Mimo początkowych trudności, Ziemie Odzyskane zostały w pełni zintegrowane z resztą kraju, stając się ważnym elementem powojennej Polski. Odegrały kluczową rolę w rozwoju gospodarczym i demograficznym odrodzonego państwa polskiego po 1945 roku.

Osadnictwo na ziemiach zachodnich i północnych

Już w 1945 roku, tuż po zakończeniu działań wojennych, rozpoczął się proces osadnictwa Ziem Odzyskanych. Napływali tu przede wszystkim Polacy wysiedleni z Kresów Wschodnich, które w wyniku wojny znalazły się poza granicami Polski. Szacuje się, że w pierwszych latach powojennych osiedliło się tam od 3 do 5 milionów osób.

Masowy exodus ludności z Kresów na zachód nie był łatwy. Ludzie często tracili cały dobytek i z dnia na dzień musieli rozpoczynać nowe życie w nieznanym otoczeniu. Mieli też problemy z akceptacją obcej kultury niemieckiej, która dominowała na tych terenach przez wieki.

Polacy starali się jednak jak najszybciej repolonizować Ziemie Odzyskane. Nadawano polskie nazwy ulicom i miejscowościom, usuwano niemieckie pomniki. Polska administracja przejmowała kontrolę nad miastami, kościołami, szkołami. Rozwijano polskie szkolnictwo, kulturę, życie społeczne. Wiele niemieckich obiektów zaadaptowano na polskie instytucje.

Największym wyzwaniem była odbudowa ze zniszczeń wojennych oraz zagospodarowanie milionów hektarów ziemi rolnej. Polacy z wielkim wysiłkiem, ale i determinacją zdołali stworzyć na Ziemiach Odzyskanych swoją nową małą ojczyznę.

Napływ ludności polskiej

Szacuje się, że w latach 1945-1950 na Ziemiach Odzyskanych osiedliło się od 3 do 5 milionów Polaków. Pochodzili głównie z Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej (województw lwowskiego, tarnopolskiego, stanisławowskiego, wołyńskiego, poleskiego), które po wojnie znalazły się w ZSRR. Część przyjezdnych stanowili także Polacy wcześniej przesiedleni w głąb ZSRR. Liczba osadników z centralnej Polski była mniejsza.

Integracja nowych mieszkańców

Przesiedleńcy z różnych regionów Polski różnili się obyczajami i doświadczeniami. Na nowych ziemiach musieli nauczyć się współpracy i zżycia w nowej rzeczywistości. Nie zawsze było to łatwe, ale z czasem, dzięki wspólnemu celowi i determinacji, udało się stworzyć zgodną wielokulturową społeczność Ziem Odzyskanych.

Czytaj więcej: Konkurs sylwestrowy Polsatu wprowadzał w błąd - Polsat ukarany

Integracja nowych terenów z Polską

Ziemie Odzyskane stały się integralną częścią Polski, choć ich włączenie do reszty kraju nie było proste. Trzeba było na nowo zorganizować całą strukturę administracyjną. Utworzono nowe województwa: szczecińskie, koszalińskie, olsztyńskie, zielonogórskie oraz wrocławskie. Powoływano polską milicję, organizowano sądownictwo, szkolnictwo, opiekę zdrowotną.

Ważnym krokiem było utworzenie Kościoła katolickiego na Ziemiach Odzyskanych. W 1945 roku papież Pius XII bullą "Vicariatus quaedam" erygował tu polskie administracje kościelne podległe Watykanowi zamiast niemieckich diecezji. W kolejnych latach powstawały nowe polskie parafie.

Polacy starali się też usuwać ślady niemieckiej przeszłości tych ziem. Przemianowywano niemieckie miejscowości, ulice, instytucje. Niszczono lub przenoszono niemieckie pomniki i cmentarze. Zniemczona architektura miast ulegała powolnej polonizacji poprzez adaptacje i nowe inwestycje.

Dzięki ogromnemu wysiłkowi milionów ludzi udało się w pełni zintegrować Ziemie Odzyskane z resztą państwa polskiego, choć niemieckie dziedzictwo tych ziem jest wciąż obecne i widoczne.

Administracja i samorząd

Aby scalić Ziemie Odzyskane z Polską, w 1945 roku utworzono tu polską administrację - 5 nowych województw z siedzibami władz w dużych miastach. Działalność rozpoczęły urzędy gminne, powiatowe, wojewódzkie. Powołano rady narodowe jako organy samorządu terytorialnego.

Osadnictwo i gospodarka

Ważnym zadaniem było zagospodarowanie milionów hektarów ziemi rolnej, hodowli, leśnictwa. Zakłady przemysłowe uruchamiano i remontowano. Miliony ludzi szukały zatrudnienia. Był to ogromny wysiłek gospodarczy, ale też sukces polskiej myśli technicznej i organizacji pracy.

Rola Ziem Odzyskanych w rozwoju kraju

Ziemie Odzyskane: wielki eksperyment. Zbigniew Rokita o książce Odrzania

Ziemie Odzyskane odegrały ogromną rolę w powojennym rozwoju Polski. Przede wszystkim zrekompensowały utratę Kresów Wschodnich, dając schronienie milionom polskich przesiedleńców. Ponadto wniosły znaczny potencjał demograficzny i gospodarczy do odbudowującego się kraju.

Nowe ziemie wzbogaciły Polskę o cenne tereny rolne, liczne zakłady przemysłowe, złoża surowców mineralnych oraz dostęp do morza z portami Szczecin i Swinoujście. Rozwinął się tu przemysł stoczniowy, chemiczny, maszynowy, spożywczy. Porty nad Odrą i Bałtykiem stworzyły szanse eksportowe polskiej gospodarki.

Zdemilitaryzowana po wojnie Polska otrzymała dzięki Ziemiom Zachodnim realną barierę ochronną przed ewentualną agresją. Granica na Odrze i Nysie zwiększyła bezpieczeństwo kraju. Równie ważny był wzrost powierzchni Polski o prawie jedną trzecią dzięki Ziemiom Odzyskanym.

Ziemie Odzyskane wniosły ogromny, wielowymiarowy wkład w odbudowę i rozwój powojennej Polski. Można zaryzykować stwierdzenie, że bez tych ziem odrodzenie państwa polskiego byłoby znacznie trudniejsze i wolniejsze.

Wkład gospodarczy

Przejęcie przez Polskę Ziem Zachodnich i Północnych oznaczało zdobycie: - ok. 100 tys. km2 ziemi (wzrost powierzchni Polski o 1/3), - 6,5 mln hektarów gruntów rolnych, - bogactw naturalnych (węgiel, miedź, cyna, sól), - licznych zakładów przemysłowych, - portów Szczecin i Świnoujście z dostępem do morza.

Wyzwania związane z zasiedlaniem nowych ziem

Choć Ziemie Odzyskane wniosły ogromny potencjał, ich zagospodarowanie i integracja z resztą kraju napotykały też na poważne wyzwania.

Po pierwsze, ziemie te były zniszczone przez działania wojenne. Szczególnie dotknięte zostały miasta. Konieczna była odbudowa ze zgliszcz i gruzów, remont sieci komunikacyjnej, mostów, linii kolejowych. W grę wchodziły też ogromne nakłady finansowe.

Po drugie, ludność napływająca z różnych części kraju nie stanowiła jednorodnej społeczności. Często dzieliły ją różnice kulturowe, obyczajowe, doświadczenia wojenne. Konieczna była ich integracja i stworzenie zwartej wspólnoty.

Wyzwaniem była też obca, niemiecka spuścizna kulturowa tych ziem oraz niechęć części ludności do wszystkiego, co niemieckie. Należało umiejętnie pogodzić polskość z regionalną odrębnością tych terenów.

Mimo tych przeszkód, dzięki determinacji i ciężkiej pracy Polaków, udało się Ziemie Odzyskane odbudować i z powodzeniem włączyć w obręb państwa.

Zniszczenia wojenne

W wyniku działań wojennych w latach 1944-1945 Ziemie Odzyskane doznały ogromnych zniszczeń. Dotyczyło to zwłaszcza miast i infrastruktury:

  • zburzonych zostało ponad 20% zabudowy miejskiej,
  • uszkodzonych było ok. 50% mostów kolejowych i drogowych,
  • zdewastowane lub zaminowane było 80% portów m

    Podsumowanie

    W artykule przedstawiono losy Ziem Odzyskanych, które Polska utraciła na rzecz Niemiec po II wojnie światowej, a następnie odzyskała w 1945 roku. Był to niezwykle ważny i zarazem trudny proces dla odrodzonego państwa polskiego. Miliony Polaków musiały opuścić swoje domu na Kresach Wschodnich II RP i osiedlić się na nowych ziemiach zachodnich. Proces ich integracji z resztą kraju był wyzwaniem, ale ostatecznie zakończył się sukcesem.

    Przedstawiono kluczowe fazy zasiedlania Ziem Odzyskanych – masowy napływ ludności polskiej w latach 1945-1950, starania o repolonizację tych ziem, usuwanie śladów niemieckiej przeszłości. Podkreślono ogrom wysiłku, jaki musieli włożyć osadnicy, by stworzyć tu swoją nową małą ojczyznę – swoje gospodarstwa, polskie szkolnictwo i kulturę.

    Omówiono też proces włączania Ziem Odzyskanych do struktur administracyjnych i gospodarczych powojennej Polski. Podjęto próbę oceny ich roli w powojennym rozwoju kraju. Niewątpliwie ziemie te wniosły ogromny potencjał demograficzny, gospodarczy i cywilizacyjny dla odrodzonego państwa polskiego. Był to sukces organizacyjny, ale i wielki wysiłek milionów ludzi.

    Wspomniano również o trudnościach integracji tych ziem – zniszczeniach wojennych, różnicach kulturowych napływającej ludności, niechęci do niemieckiego dziedzictwa tych terenów. Pokonanie tych przeszkód świadczy o determinacji Polaków, by Ziemie Odzyskane uczynić integralną częścią ojczyzny.

    Artykuł w ciekawy sposób przybliża tę fascynującą kartę najnowszej historii Polski. Pozwala docenić wysiłek pokoleń, które po wojnie dokonały integracji Ziem Odzyskanych z resztą kraju i stworzyły tu fundamenty nowego życia.

5 Podobnych Artykułów

  1. Kościół w Kostowcu - Dusza Religijna Miasta: Oaza Wiary i Społeczności
  2. Międzynarodowy Dzień Pizzy: 50 różnych smaków w Łodzi
  3. Najnowsza wymiana jeńców Rosja-Ukraina: co się wydarzyło?
  4. Mariusz Kamiński w nowej roli? Szokujące doniesienia o liderze PiS
  5. Latek stracił 3 mln złotych. Oszuści sprytnie go podeszli. Został mu przydzielony broker.
tagTagi
shareUdostępnij artykuł
Autor Miłosz Duda
Miłosz Duda

Jestem kinowym detektywem w labiryncie fabuł. Seriale to emocjonalne treningi, sport to mój rytm. Zwierzęta – towarzysze w ciszy, edukacja to moje źródło mocy, rozumianej jako film życia.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze(0)

email
email

Polecane artykuły