Obowiązująca ustawa o odnawialnych źródłach energii nie czeka dopiero na wejście w życie. Jej podstawowa wersja działa od 4 maja 2015 roku, natomiast we wrześniu 2026 roku procedowana jest kolejna nowelizacja. Wyjaśniam, na jakim etapie są nowe przepisy, jaki termin przewidziano w projekcie i co może się zmienić dla prosumentów, biogazowni oraz spółdzielni energetycznych.
Najważniejsza data zależy od tego, o której wersji przepisów mówimy
- Obowiązująca ustawa o OZE weszła w życie zasadniczo 4 maja 2015 roku.
- Nowelizacja przyjęta przez Sejm 4 września 2026 roku nie obowiązuje jeszcze, ponieważ trafiła do Senatu.
- Projekt przewiduje wejście większości zmian pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
- Nowe regulacje mają dotyczyć między innymi biometanu, magazynów energii, prosumentów i spółdzielni energetycznych.
- Dokładna data nie jest jeszcze pewna, ponieważ potrzebne są dalsze etapy legislacyjne, podpis Prezydenta i publikacja ustawy.
Kiedy wejdzie w życie ustawa o OZE w nowej wersji
Jeżeli chodzi o nowelizację procedowaną w 2026 roku, nie ma jeszcze ostatecznej daty jej wejścia w życie. Sejm przyjął ustawę 4 września, a 8 września została zarejestrowana w Senacie jako druk nr 827. Na dzień 15 września 2026 roku nie została więc jeszcze ogłoszona jako obowiązujący akt prawny.
Projekt rządowy zakłada, że zasadnicza część zmian zacznie działać pierwszego dnia miesiąca po miesiącu publikacji. Gdyby ustawa została ogłoszona we wrześniu, oznaczałoby to 1 października 2026 roku. To jednak tylko wariant wynikający z projektu, a nie potwierdzony termin. Senat może przyjąć ustawę bez zmian, zaproponować poprawki albo odrzucić ją, a później dokument musi jeszcze trafić do Prezydenta.
Moja praktyczna rada jest prosta. Nie warto podejmować decyzji inwestycyjnej wyłącznie na podstawie zapowiedzi medialnych. Dopóki nie ma publikacji w Dzienniku Ustaw, przedsiębiorca, prosument czy samorząd powinien opierać się na przepisach aktualnie obowiązujących.
Obowiązująca ustawa działa od lat, ale jej przepisy były wdrażane etapami
Ustawa z 20 lutego 2015 roku o odnawialnych źródłach energii została ogłoszona 3 kwietnia 2015 roku i zasadniczo weszła w życie 4 maja 2015 roku. Nie wszystkie regulacje zaczęły jednak obowiązywać w tym samym momencie. Część przepisów miała własne terminy, między innymi 1 maja 2015 roku, 1 października 2015 roku oraz 1 lipca 2016 roku.
To właśnie dlatego samo pytanie o datę wejścia w życie ustawy bywa mylące. W przypadku prawa energetycznego trzeba sprawdzać nie tylko tytuł aktu, ale również konkretny artykuł i przepisy przejściowe. W 2026 roku obowiązuje tekst jednolity ustawy ogłoszony w Dzienniku Ustaw pod pozycją 68, ale późniejsze nowelizacje mogą zmieniać poszczególne rozwiązania.
Podobnie było z wcześniejszymi zmianami dotyczącymi prosumentów, aukcji OZE, morskiej energetyki wiatrowej czy systemów wsparcia dla wytwórców. Niektóre przepisy wchodziły w życie po 14 dniach od ogłoszenia, inne otrzymywały odrębną datę. Dlatego odpowiedź na pytanie, od kiedy obowiązuje dana regulacja, musi odnosić się do konkretnej nowelizacji, a nie do całej ustawy jako jednego dokumentu.
Co ma zmienić nowelizacja OZE przyjęta przez Sejm
Planowane przepisy mają przede wszystkim uprościć rozwój biogazu i biometanu oraz doprecyzować zasady korzystania z energii wyprodukowanej na własne potrzeby. Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazuje, że nowelizacja ma wspierać także magazynowanie energii i lokalne modele współpracy.
Wsparcie dla instalacji biometanu powyżej 1 MW
Największa zmiana dotyczy instalacji produkujących biometan o mocy zainstalowanej elektrycznej przekraczającej 1 MW. Dla takich projektów ma powstać aukcyjny system wsparcia. Producent będzie mógł ubiegać się o pomoc przez maksymalnie 20 lat, a wybór projektów ma odbywać się w konkurencyjnym postępowaniu prowadzonym przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.
To rozwiązanie jest ważne głównie dla większych gospodarstw rolnych, przedsiębiorstw przetwarzających odpady organiczne i inwestorów planujących produkcję gazu odnawialnego na skalę przemysłową. Dla właściciela małej instalacji fotowoltaicznej ta część nowelizacji nie będzie miała bezpośredniego znaczenia.
Łagodniejsze zasady dla części instalacji biogazowych
Projekt zakłada obniżenie minimalnego poziomu energii, który część instalacji wykorzystujących biogaz lub biomasę musi dostarczyć zgodnie z ofertą aukcyjną. Wymagany poziom ma spaść z 85 do 65 procent. Dla inwestorów oznacza to mniejsze ryzyko związane z cenami surowców, dostępnością substratów i sezonowością produkcji.
Większe możliwości dla prosumentów i magazynów energii
Nowe przepisy mają ułatwić podłączanie magazynu energii do mikroinstalacji. Przy spełnieniu określonych warunków technicznych moc magazynu nie będzie zwiększać mocy samej mikroinstalacji. W praktyce może to ułatwić montaż większego magazynu przy istniejącej instalacji fotowoltaicznej.
Nie oznacza to jednak, że każdy magazyn zostanie automatycznie podłączony bez dodatkowych formalności. Nadal znaczenie będą miały parametry falownika, sposób przyłączenia, zabezpieczenia oraz wymagania operatora sieci. To jeden z punktów, przy których inwestorzy często zakładają zbyt prosty scenariusz.
Przeczytaj również: Opłata OZE co to? Jak wpływa na Twoje rachunki za prąd?
Dokładniejsze faktury i rozliczenie depozytu prosumenckiego
Sprzedawcy energii mają przedstawiać na fakturach więcej informacji o energii pobranej z sieci, oddanej do sieci oraz środkach zgromadzonych w depozycie prosumenckim. Przy zmianie sprzedawcy prosument ma otrzymać zwrot niewykorzystanych środków zgromadzonych w depozycie.
Dla gospodarstwa domowego najważniejsza będzie większa przejrzystość rozliczeń. Sama zmiana przepisów nie zagwarantuje jednak wysokiej opłacalności instalacji. O wyniku nadal decydują autokonsumpcja, profil zużycia energii, wielkość instalacji i sposób rozliczania nadwyżek.
Jak wygląda droga nowych przepisów do wejścia w życie
Przyjęcie ustawy przez Sejm to ważny etap, ale jeszcze nie koniec procedury. Dokument trafia do Senatu, który ma określony czas na zajęcie stanowiska. Jeżeli Senat wniesie poprawki, Sejm musi się do nich odnieść. Dopiero później ustawa jest przekazywana Prezydentowi.
| Etap | Znaczenie dla czytelnika |
|---|---|
| Prace rządu | Powstaje projekt i propozycje nowych rozwiązań. |
| Sejm | Parlament uchwala ustawę albo odrzuca projekt. |
| Senat | Senatorowie mogą przyjąć dokument bez zmian lub zaproponować poprawki. |
| Prezydent | Podpis otwiera drogę do ogłoszenia ustawy, ale możliwe są także inne decyzje konstytucyjne. |
| Dziennik Ustaw | Dopiero publikacja uruchamia vacatio legis i pozwala wyliczyć termin wejścia w życie. |
Według informacji KPRM projekt przewiduje wejście większości regulacji w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu ogłoszenia. Niektóre przepisy mogą jednak otrzymać odrębne terminy, dlatego po publikacji trzeba będzie sprawdzić końcowy artykuł ustawy, a nie tylko komunikat prasowy.
W praktyce najczęstszy błąd polega na utożsamianiu daty uchwalenia z datą obowiązywania prawa. Ustawa przyjęta 4 września nie działa automatycznie od 5 września. Bez podpisu, publikacji i upływu wskazanego okresu pozostaje dokumentem w procesie legislacyjnym.
Co zrobić przed ostatecznym ogłoszeniem nowelizacji
Prosument planujący fotowoltaikę lub magazyn energii nie musi wstrzymywać całej inwestycji, ale powinien poprosić wykonawcę o analizę dwóch wariantów. Jeden powinien opierać się na przepisach obecnych, a drugi uwzględniać rozwiązania zapowiadane w nowelizacji. Takie porównanie pozwala uniknąć sytuacji, w której opłacalność inwestycji zależy od przepisu, który jeszcze nie obowiązuje.
- Sprawdź, czy instalacja ma być zgłoszona lub przyłączona przed wejściem w życie zmian, czy po tej dacie.
- Poproś operatora o potwierdzenie wymagań dotyczących magazynu energii i mocy przyłączeniowej.
- Nie podpisuj umowy, w której gwarantowana korzyść zależy wyłącznie od projektu ustawy.
- Przy większych inwestycjach przeanalizuj przepisy przejściowe i zasady ochrony praw nabytych.
- Po publikacji sprawdź końcowy tekst ustawy oraz rozporządzenia wykonawcze.
Firmy rozwijające biogazownie i biometanownie powinny dodatkowo obserwować przepisy dotyczące aukcji, gazociągów bezpośrednich i łączenia wsparcia inwestycyjnego z operacyjnym. Dla tych podmiotów różnica między projektem a uchwalonym brzmieniem może oznaczać miliony złotych kosztów albo przychodów w całym okresie działania instalacji.
Najbezpieczniejsza odpowiedź na pytanie o termin
Jeżeli chodzi o ustawę o OZE obowiązującą w Polsce, jej zasadnicze przepisy weszły w życie już 4 maja 2015 roku. Jeżeli natomiast pytanie dotyczy nowelizacji przyjętej przez Sejm we wrześniu 2026 roku, odpowiedź brzmi: termin nie jest jeszcze ostatecznie znany.
Najbardziej prawdopodobny mechanizm przewidziany w projekcie to pierwszy dzień miesiąca po miesiącu publikacji w Dzienniku Ustaw. Do tego czasu należy traktować zapowiadane ułatwienia dla prosumentów, magazynów energii, biometanu i spółdzielni energetycznych jako rozwiązania planowane, a nie obowiązujące.
